Yeni Başlayanlar İçin Formula 1: Yarışlar, Araçlar, Kurallar

Motor sporlarının açık tekerlekli ve tek koltuklu yarışlarının en üst organizasyonu olan Formula 1, 2021 sezonuna tam gaz devam ediyor. Bu sene 72.’si düzenlenen F1, geçtiğimiz yıl uygun koşulların oluşmasıyla 10 yıl aradan sonra Türkiye’ye dönmüştü. 2021 sezonunun başında ise yarış listesinde bulunmayan Türkiye, sezonun ilerlemesiyle takvimde kendine yer kapmayı başardı. Hem pilotlar hem de izleyiciler için büyük heyecanlar vaat eden Türkiye Grand Prix’si 3 Ekim’de İstanbul Park’da gerçekleşecek.

Biz de ülkemize dönüşüyle epeyce konuşulan ve merak konusu olan Formula 1 hakkında sizleri biraz bilgilendirelim istedik. Gelin bakalım neymiş bu tüm dünyanın bayılarak izlediği Formula 1

‘Formula 1’ adı nereden geliyor? Kuralları neler?

Dünyanın en çok izlediği spor dallarından birisi olan F1’in kökeni bundan neredeyse bir asır önceye dayanır. 1920-30 yılları arasında aktiflik gösteren Avrupa motor yarışları Formula 1’e ilham olmuştur.  Peki nedir bu Formula 1? Adı nereden geliyor ve genel kuralları neler?

Duyduğunuzda belki de çok şaşıracaksınız ama Formula 1 adını çok basit bir düzenden alır. Yarış genel olarak sürücülerin ve seyircilerin uyması gereken kurallar bütününü anlatan ‘formula’ kelimesiyle tanımlanır. Günümüzdeki adını ise ilerleyen zamanlarda değiştirilen kurallar gereği karışıklık olmaması adına eklenen ‘1’ ibaresiyle almış ve ‘Formula 1’ olarak anılmaya başlanmıştır. Tek bir kişinin açık tekerlekli araçta, özel bir pistte yarıştığı F1, motor yarışlarının en üst seviyesidir. Bir yıl boyunca farklı yerlerde ve farklı pistlerde yapılan yarışların her birine ‘Grand Prix’ denir. Bu yarışların sonuçlarına göre sürücüler ve adına yarıştıkları takımlar puan tablosunda sıralanır. Anlayacağınız üzere F1, Pilotlar ve Takımlar Şampiyonası olmak üzere iki dev çekişmeye ev sahipliği yapar.

İlki 1950 yılında düzenlenen yarışların kuralları Uluslararası Otomobil Federasyonu FIA ve Uluslararası Otomobil Sporları Federasyonu FISA tarafından belirleniyor. Günümüze kadar olan süreçte otomobillerin gelişmesi, pilot emniyeti, yarışta eşitlik gibi kavramlar dolayısıyla birçok değişiklik yapıldı. Kuralların en bilinenleri ise genellikle yarış esnasında uygulanan ‘ceza uygulamaları’nı kapsıyor. Gördüğümüz cezaların büyük çoğunluğu pilotların sorumluluğundadır. Yarışa uygunsuz başlamak, pit alanında hız limitini aşmak, kazaya veya büyük bir çarpışmaya sebep olmak, bayrak kurallarına uymamak, rakibin geçişine (yarış etiğine istinaden) izin vermemek pilot hatalarına örnek olarak gösterilebilir. Pilotlar ceza olarak pitte 10 saniye (dur-kalk) müdahalesiz beklemek, sıralamada geriye çekilmekle karşılaşabilirler. Bunların dışında araçların hazırlanmasında ve takımların yönetim sürecinde uyulması gereken kurallar vardır.

Seyir keyfinizi artıracak Formula 1 sözlüğü

Formula 1 serüveninde yeni olanlarımız için yarış esnasında kullanılan bazı terimler kafa karıştırıcı olabiliyor. Haydi şimdi bu terimlere ve anlamlarına bir bakış atarak Türkiye Grand Prix’sine hazırlanalım!

Formasyon Turu: Yarışa start verilmeden önce atılan turdur. Amaç araç lastiklerinin ısınmasını sağlamaktır.

Çakıl Havuzu: Araçların kontrolünü yitirmesi halinde bariyerlere çarpma hızını yavaşlatmak için çakıllardan oluşturulmuş alana ‘çakıl havuzu’ denir.

DRS: Yarışlarda sık sık ‘DRS açıldı!’ cümlesini duyarız. DRS, aracın arka kanadında bulunan parçanın açılması sonucu yol tutuşunu azaltarak hızını artırmasıdır. Bir araca DRS açılabilmesi için rakibiyle arasında 1 saniyeden az bir süre olması gerekmektedir.

Yere Basma Kuvveti (Downforce): Az önce bahsetmiş olduğumuz yol tutuşuna F1’de ‘downforce’ denmektedir. Geçen yıl gerçekleşen Türkiye Grand Prix’inde yenilenen pist ve sağnak yağışla beraber yere basma kuvveti sürücülerin tartışma odağı haline gelmişti.

ERS: Bir başka hız kazanma yöntemi de Enerji Geri Kazanım Sistemi’dir. Kısaca ERS denilen bu sistem aracın ortaya çıkarttığı atık ısı ve kinetik enerjisini geri dönüştürerek ekstra hız kazanmasını sağlar.

Güvenlik Aracı: Yarış esnasında yaşanan kaza, parça düşmesi vb. sebeplerle pistin bozulması üzerine sarı bayrakla güvenlik aracı ortaya çıkar. Yarıştaki tüm araçlar lastik ısılarını korumak adına tercihen zikzak çizerek güvenlik aracını takip ederler.

Hava Koridoru: ‘Hava koridorundan yararlanarak öne geçti!’ yine en çok duyduğumuz cümleler arasındadır. Hava koridoru, pilotun rakip araca olabildiğince yaklaşarak sürtünmeyi azaltıp hız kazanmasını sağlar.

Pit Stop: Yarış araçlarının lastik veya herhangi bir parça değişimi için takım garajına yaptığı kısa süreli yanaşmaya ‘pit stop’ denir.

Spin: Pilotların yer tutuşunu kaybedip kendi etrafında dönmesine kısaca ‘spin’ denir.

Pole Pozisyonu: Sıralama turlarında en iyi dereceyi elde eden pilotun, yarışta en önde durması hakkına ‘pole pozisyonu’ denir.

Formula 1 tarihinde Ayrton Senna, Niki Lauda, Michael Schumacher gibi birçok efsane isim barındırmaktadır. Bu yıl yarışta adını en çok duyacağınız isimlerden olan Lewis Hamilton’da efsaneler arasındaki yerini alabilmek için mücadele etmektedir. Ülkemize uzun aradan sonra yeni bir soluk getiren Formula 1’i umuyoruz ki siz de çok seversiniz. Heyecana giden yolda pilotları izlemenin keyfini Tadım Kavrulmuş Tuzlu Yer Fıstığı ile taçlandırmayı unutmayın! 😊