Fit Yaşam İçin Fit Besin: Hurma

Tepesi güneşten, kökleri sudan ayrılmadan büyüyen hurma, severek tükettiğimiz, yemeye başladık mı kendimizi durduramadığımız bir lezzet. Sadece lezzetiyle değil, sağladığı faydalardan ötürü fit bir besin olarak tüketilmesi hurmayı sağlıklı yapan birtakım özelliklerden. Dahası da var üstelik. Eh hazır sizde de merak uyandırmışken bu lezzeti daha yakından tanıyalım. Ne dersiniz?

Hurma meyvesinin kısa tarihçesi

Arkeolojik verilerden çıkan sonuçlara baktığımızda Arap Yarımadası’nın güney kesimlerinin bu bitkinin anavatanı olduğunu görürüz. İlk olarak M.Ö 5290-4940 yılları arasında rastlanılan bu lezzete her medeniyet farklı adlar takmış.

 Sümercede “isimmar” ağacı için, “zû-lum (-ma)” kelmesi ise meyvesi için kullanılmış.

Akatlar, Sümer diline benzer bir şekilde “isimmaru” olarak adlandırmışlar.

Asurların kullandığı dâku/dekû sözcüğü ise daha sonraları Arapça ve İbranice dillerine kaynaklık etmiş. Araçada daqal, İbranicede deqel ve Aramicede diqla, Asurların kullandığı bu sözcükten geliyor.

Bizim kullandığımız kelime Fars dilinden geliyor. Farsçada yemiş veya taze meyve anlamına gelen “xurma” dan türemiştir.

Hurma nasıl yetişir?

Palmiyegiller ailesinin bir üyesi olan bu bitkinin en bildiğimiz özelliği sıcak iklim şartlarında yetiştiği. Akdeniz iklimi, tropik ve yarı tropik iklimlerin hâkim olduğu coğrafyalarda yetişen hurma ağacının görüntüsü de tıpkı palmiye ağacına benzer. Kendisi güneşi ve suyu çok sever. Yetişmesi için kökünden suyu başından güneşin eksik olmaması gerekir. Bunlardan birinin eksikliğinde ağaçtan verim almak pek mümkün değil.

Ağacın boyu 10 metreye kadar uzayabilir. Gövdesi pürüzsüz olan bitkinin çapı 1 metreye kadar ulaşabiliyor.

Çekirdeğin çimlenmesi için bir süre ılık surda bekletildikten sonra toprağa dikilip fidan elde ediliyor. Bu süreçte ilk yıl bitki için önemli. Ağaç bir yaşını doldurmadan normal bir hurma ağacının görmesi gereken sıcaklıktan uzak tutulmalıdır. Bir yaşını geçtikten sonra sıcaklığı daha dayanıklı hale gelir. Sonrasında hurma ağacı olgunlaşmış meyvelerini verebilir.

Hurmanın faydaları

Nereden başlasak bilemedik. O yüzden önce şunu söyleyelim:

Rivayet odur ki bir insan sadece hurma yiyerek hayatta kalabilir! Tabii bu sadece bir rivayet fakat buradan yola çıkarak hurmanın ne kadar faydalı bir besin olduğunu biraz olsun hayal edebiliriz. Lifler, antioksidanlar, vitaminler, mineraller, fosforlar, kalsiyumlar… Daha neler neler!😊

  • Hurma bağırsak tembelliğini önleyerek hazımsızlık gibi sorunlarla başa çıkmamızda yardımcı oluyor. Örneğin oruç tutanlar gün içinde sıvı kaybı yaşayabilecekleri için bolca hurma tüketerek bu sorunun üstesinden gelebilirler.
  • Emziren kadınlar için de oldukça faydalıdır. Çünkü hurma süt yapan yiyecekler arasında yer alır.
  • Tok tutması ve yediğinizde tüm gün enerjinizi yenileyebilecek güçte olması bu lezzetin en önemli faydalarından biri. Bir de yanında ceviz oldu mu değmesinler keyfinize!
  • Uzun süre tok tutması diğer bir faydayı da yanında getiriyor. Şeker dengesini düzenlediği için uzun süre aç kaldıktan sonra çok fazla yemek yemenizin önüne geçerek zayıflamanıza da yardımcı olabiliyor. Tabii zayıflamak istiyorsanız. 😊
  • Biraz unutkanlık baş göstermişse hurmayı düzenli tüketmenin aşırı faydasını görebilirsiniz. Böylece hafızayı güçlendirme etkisini görebilirsiniz.
  • Sinir sistemine olumlu yönde etki ederek ruhunuza bile iyi geliyor. 😊
  • Kansızlıktan şikayetçi olanlar düzenli hurma tüketerek, içerdiği demirden faydalanabilirler.

Hurmaya dair birtakım ilginçlikler

Hurma bitkisi yetişme, yaşama, üreme gibi pek çok konuda tıpkı insanlar gibidir. Örneğin bu bitkinin hem erkeği hem dişisi vardır. Dişi ağaca ünsa, erkek ağaca ise fahl deniyor.

Çekirdekten yetiştirilmesinin yanı sıra hurma bitkisinin kendi gövdesinden çıkarılan filizler daha verimli oluyor. Ağacın gövdesinden çıkarılan filizler (yavru), hemen o ağacın yakınına dikilir.

Hurma ağaçları tıpkı insanlar gibi döllenerek ürer. Erkeğinden alından polenler insan eliyle dişi ağacın köküne konur. Polen konulmazsa ağaç o yıl meyve vermez.

Meyvenin oluşum aşamaları da isimlendirilmiş. O aşamalara verilen isimler: hababuk, belah, büsr, rutab ve temr. Bizim bildiğimiz haliyle kurutulmuş halini tükettiğimiz hurmaya temr deniyor. Rutab ise yaş hurma olarak biliniyor. Meyvenin oluşumundaki ilk üç aşama ise yenilmiyor.

Hurmanın da tıpkı insan gibi kalbi olarak nitelendirilen ve adına “gummar” denilen bir yeri var. Gelişiminin merkezi olan gummara zarar gelirse ağaç da ölür.

Hurma ağaçlarının ömrü de insan ömrünün ortalaması kadar. Yavrulama sayısı da insanlarla benzer şekilde sınırlı.

Bu bitkilerin de gençlik ve yaşlılık dönemleri var. 15-40 yaş arası en verimli oldukları dönem iken 60 yaşından sonra pek meyve vermemeye başlar.

Hurmanın lezzet kattığı tarifler

Hurma geçmişten bu yana birçok medeniyet mutfaklarında kullanılagelmiş. Kimi hurmayı sıkıp suyundan çorba ve salata yapmış, kimi yahnilerde, kimi şekerleme yapmada kullanmış.

Tatlı bir lezzet olduğu için özellikle tatlı yapımında şeker yerine sıkça kullanılan hurma ile smoothie, kurabiye, kek, bar, helva, hurma topları ve daha sayamayacağımız pek çok tarif yapabilirsiniz. Çünkü bu lezzet hemen her şeye yakışıyor. Nasıl isterseniz kullanmakta özgürsünüz.😊

Ayrıca hurmanın ikiye bölüp, içini badem veya cevizle doldurarak harika bir hurma dolması hazırlayabilirsiniz.

Tuzlu yemek olarak ise tavuk ile hurmayı şişe dizip harika bir ana öğün oluşturabilirsiniz.

Et ile de kullanılabilen hurmayı güzel bir et güveç yaparak değerlendirebilirsiniz.

O kadar bahsetmişken şöyle lezzetli, taze bir paket hurma yemeden olmaz.😊 Tadım Hurma ile ister tatlı tarifleri deneyin ister et yemeği yapın, isterseniz paketinden çıkarır çıkarmaz atın ağzınıza, seçim sizin! Afiyetler😊