Baharın Müjdecisi Hıdırellez: En Güzel Bahar Ritüelleri

Havanın ısınmasıyla, kuşların cıvıltısıyla, mevsimlik çiçeklerin açmasıyla hepimizin içi bu aralar kıpır kıpır. Yaptığımız her işten ayrı bir keyif alıyor, hayata daha pozitif bakıyoruz. Bu hislerimizin tek sorumlusu ise tabii ki bahar. Bahar mevsimi, beraberinde getirdiği tüm güzellikler için her yıl çeşitli ritüellerle kutlanıyor. En bilinen ritüel ise şüphesiz Hıdırellez.

Peki ‘yeni gün’ anlamı taşıyan Hıdırellez tam olarak ne zaman ve nasıl kutlanıyor? Sizin için bu soruların cevabını ve daha pek çok farklı bahar ritüelini araştırdığımız yazımıza beraber göz atalım.

Hızır ile İlyas’ın kavuşması: Hıdırellez

Keşfedilen en eski bahar bayramı Mezopotamya’nın Ur şehrinde gerçekleşen ‘Tammuz’ bayramıdır. Bu bayramda Mezopotamya’nın su kaynağı Fırat ve Dicle’nin baharla birlikte uyanışa geçmesi, nehirlerin gücü tasvir edilerek kutlanır. Hıdırellez bayramı da oldukça eski bir geleneğe dayanır. Bilindiği kadarıyla Ortadoğu, Orta Asya ve Balkanlar’a aittir. Hıdırellez’in amacı Orta Asya ve Anadolu’da sert geçen kış aylarının bitip bolluk ve bereketin baş gösterdiği, doğanın yeniden can bulduğu bahar ayının gelişini müjdelemektir.

Darda olan kimsenin imdadına yetişen Hızır ile denizlerin hâkimi olduğu düşünülen İlyas’ın karada buluşmasının baharı getirdiğine inanılır. Buluşmanın gerçekleştiği 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece de baharın başlangıcı olarak kabul edilir. Farklı kültürlerde başka isimlerle kutlanılan bu bayram Hristiyan geleneklerinde de yer alır. Rum Ortodokslarda ‘Aya Yorgi’, Katoliklerde ise ‘Aziz George’ günüdür.

7’nin Bereketi ile Hıdırellez Kutlamaları

Eski Türklerden günümüze kadar uzanan bir ‘7’ inanışı mevcuttur. Dini ve tasavvufi öğütlerde de karşımıza sıklıkla çıkan bu rakam eski Türkler için ‘kutsal’ kabul edilir. 7 rakamının anlamı fiziksel ve ruhsal olarak tam yani mükemmel olmaktır. Bu temel anlam baz alındığından ritüellerde ve kutlamalarda yedi rakamı sıklıkla karşımıza çıkar. Yeni bir hayata başlamayı simgeleyen Hıdırellez kutlanırken de yine 7 rakamından faydalanılır. Bu güzel bayramı kutlamanın yedi aşaması vardır.

Kötü söz orucu

İki hafta öncesinden başlayan bu ritüellerin ilki ‘kötü söz orucu’. Yeni bir hayata başlamak isteyen herkes kötü sözü dilinden düşürmeli ve iyiliği çağırmalıdır. Akabinde küsler barıştırılır, geçmişin sıkıntıları unutulur.

Çevre Temizliği ve Alav Alav

Birçoğumuzun ‘bahar temizliği’ adı altında gerçekleştirdiği başka bir ritüelde ise evler ve haneye ait olan her mekân temizlenir. Arızalı olan eşyalar tamir edilir, ihtiyaç olan her türlü onarım yapılır. Böylelikle yeni hayata temiz bir başlangıç yapılır. Ritüelin son adımı ise ateşin veya suyun üzerinden atladıktan sonra banyo yaparak bedeni arındırmaktır.

Dilek dileme

Eski kayıtlarda yazılanlara göre Hıdırellez kutlamalarında insanlar beyaz renkli, temiz kıyafetler giyer ve suya kıyısı bulunan yeşillik alanlara giderler. Günümüzde ise yine temiz kıyafetler giyilir, piknikler yapılır ve dilek ağacına çaput bağlanır. Bağlanan çaputlara dilekler hem yazılır hem de çizilerek tasvir edilir. Başka bir ritüelde ise dilekler aynı şekilde kâğıda yazılır ve gül ağacının altına bir adet madeni parayla gömülür. Bir gece sonra ise dilek yerinden çıkartılarak denize atılır.

Çocuk günü

İlginin çocuklara yoğunlaştığı bir gündür. Varlıkları ve büyümeleri kutlanan çocuklar şölenlere dahil edilir. Hediyeler ve yemeklerle öksüz çocuklar sevindirilir.

Genç günü

Gençlere özel olan bu günde ise hediyeler verilir. Önceleri evlerin içine ipe bağlı mendiller atılarak gerçekleşen hediye alışverişi, âşıkların da birbirlerine ilgi göstermelerine olanak sağlarmış. Yeni evliler için ise üremeyi simgeleyen yumurtalar boyanarak hediye edilir ve hanelerine bereket getirmesi ümit edilirmiş.

Yaşlı ve hasta günü

Baharın gelişi şölenlere katılamayan yaşlı ve hastalara da müjdelenir. Evlerine ziyaretler düzenlenir, yemeklerden ve hediyelerden ikram edilerek Hızır ile sıhhatlerine kavuşmaları temenni edilir.

Yeddi Levin

Bu ritüelde meyve, yemiş, şeker ve bereket getirmesi için boyanan yumurtalardan Yeddi Levin olarak adlandırılan bir tepsi hazırlanır. Çocuklara ve gençlere hediye edilen bu tepsiyi Tadım ailesi ile hazırlamak oldukça kolaydır. Kuruyemişi ve kuru meyveyi birleştiren Tadım Ceviz İçi & Gün Kurusu ile tepsinizi süsleyebilir ve bahar tazeliğini sevdiklerinize gönül rahatlığıyla hediye edebilirsiniz.

Ayrıca yedi çeşit yemeğin bulunduğu ‘nevruz sofrası’ kurulur. Bolluk ve bereket için yapılan bu ritüelde arpa ve buğday da öğütülerek sofraya dahil edilir. Herkes her yemekten en az bir kaşık yer ve gelecek günlerin refah getirmesini diler.

Dünyada Bahar Ritüelleri

Hıdırellez bayramının yanı sıra dünyanın farklı yerlerinde de baharın gelişi coşkulu bir şekilde kutlanıyor. Hepsi ortak bir amaca hizmet etse de şölenler farklılık gösterebiliyor.

Buşo Festivali

UNESCO’nun Dünya Mirasları listesinde yer alan Buşo Festivali asırlardır düzenleniyor.  Festivalde halk ürkütücü maskeler ve kıyafetler giyerek ziyaretçileri korkutuyor. Kül, talaş tozu ve kurum yağmuru festivalin eşlikçileriyken halkın amacı kış ayını korkutarak uzaklaştırmak. Böylelikle neşeli bahara yer açılıyor ve halk kötülükten korunuyor.

Hanami

Japonya’da gerçekleşen bu festivalde kutsal sayılan Sakura ağacının baharın gelişi ile çiçek açması kutlanıyor. Her yıl düzenlenen festivallerde dango ve bento gibi yiyecekler hazırlanıyor, kiraz ağaçlarının altında geleneksel içki sake ile birlikte tüketiliyor.

Uranak

Tarihte Slavların 1 Mayıs’ta kutladığı bu bayram yeniden doğuşu simgeliyor. Doğanın insana sunduğu güzelliklere şükreden Slavlar yeşil alanlara giderek bir öze dönüş gerçekleştiriyorlar. Kökenleriyle bağ kuran insanlar yeni doğmuş gibi hissediyor. Siz de gördüğünüz ilk ağacın etrafında üç kez dönerek dilek tutup bu minik ritüele katılabilirsiniz.

Teotihuacán

Meksika’da yer alan Teotihuacan bölgesi, milattan önce 400’lü yıllarda kurulmuş bir kentin kalıntılarından oluşuyor ve UNESCO’nun İnsanlık Kültürel Mirası listesinde yer alıyor. Güneş ve Ay tapınaklarının bulunduğu bu bölgede her yıl Güneş Piramidine çıkılıyor. Beyazlara bürünen halk her bir basamağının bir ayak derinliği kadar olduğu ve toplamda 360 basamağın bulunduğu tapınağa tırmanıyor. Tepeye ulaşınca kollarını güneşe açan halk burada ilerleyen günler için güzel enerjilerle kuşanmayı diliyor.

Hıdırellez, baharla can bulan hayatımızı kutlamak için bize çok güzel bir olanak sağlıyor. Biz de bu baharda ve her baharda yaşamınızın Tadım ailesi ile bol bol tatlanmasını diliyoruz. 😊