Ay Çekirdeğini Ona Borçluyuz: Ayçiçeği Hakkında Her Şey

Parlak sarı yapraklarıyla görenleri kendine hayran bırakan ayçiçeği, papatyagil familyasına ait bir bitkidir. Anavatanı Orta Amerika olan çiçeğin evcilleştirildiği yer tam olarak bilinmese de 16. yüzyıldan sonra Avrupa’ya getirildiği, 18. yüzyılda da bitkisel yağ amacıyla üretildiği düşünülmekte. Bu güzel çiçek farklı bölgelerde ‘günebakan’, ‘gündöndü’ veya ‘günçiçeği’ olarak da adlandırılır. Bunun sebebi ise ayçiçeğinin Güneş’in doğudan batıya uzanan hareketlerini takip etmesi ve yönünü daima Güneş’e çevirmesidir. Uzun bir gövdeye, sarı yapraklara ve büyük bir orta kısma sahip olan ayçiçeğinde iki bine yakın tohum bulunabilir. Tohumlar ilerleyen zamanlarda bizim bildiğimiz adıyla ay çekirdeklerine dönüşür. O halde gelin sizlerle beraber heyecanlı bir filmi izlerken, çayımızı yudumlarken, sevdiklerimizle sohbet ederken ya da dışarıda güzel bir manzaraya karşı otururken bize eşlik eden ay çekirdeğinin kökeni ayçiçeği hakkında daha fazla bilgi edinelim.

Ayçiçeği nasıl yetiştirilir?

Ülkemizde ayçiçeği yetiştiriciliği yaygın olarak Marmara Bölgesi’nde yapılır. Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de ayçiçeği yetiştiriciliğinin temel sebebi bitkisel yağ rezervlerini karşılamaktır. Özellikle Trakya bölgesinde yetiştirilen ayçiçekleri bu amaca hizmet eder. Bununla beraber ayçiçekleri; hayvan yemi, biyoenerji ve yakıt üretimi amacıyla dahi kullanılabilirler. Paket paket çıtlanan kuruyemişler için yetiştirilen ayçiçeklerini ise ülkemizde Orta Anadolu’da buluruz.

Ayçiçeği aslında ılık iklim seven bitkilerdendir. Buna karşın soğuk bölgelerde ve her türlü toprak tipinde yetiştirilebilirler. Zira sert bir gövdeye ve yapraklara sahip olan ayçiçekleri, rüzgâr ve donlara karşı son derece dayanıklılar. Fakat yine de sevdiği ortam sağlanmadığında hava koşulları ve diğer etkenler dolayısıyla büyüme hızları etkilenebilir. Yani ayçiçeği yetiştirmek istiyorsanız ılıman iklim koşullarının bulunduğu bir bölge seçmeniz sizin yararınıza olacaktır. Ayçiçeğinin erken yetişme döneminde bolca nem alması gerekir. Eğer yetiştirme yapılan bölgedeki yağış yeterli değilse sulama yöntemleriyle toprağın nemli kalması sağlanmalıdır. Çünkü ilerleyen dönemlerde ayçiçeğinin orta kısmında bizim ‘çekirdek’ olarak tabir ettiğimiz tohumların bağlanabilmesi için nemlilik gerekir.

Tohumdan ayçiçeği yetiştirmek istiyorsanız ekim için en doğru dönem nisan veya mayıs ayı olacaktır. Bir ayçiçeği tarlasının önünden geçtiyseniz veya içerisinde bulunduysanız fark etmişsinizdir ki ekimleri sık bir şekilde yapılmıştır. Yapılan araştırmalar ortaya koyuyor ki sık ekilen ayçiçeği popülasyonlarının verimliliği daha fazladır. Kaliteli tohumlar kullanılarak, iklim ve toprak koşullarına uygun bir şekilde ekilmiş olan ayçiçekleri, yaklaşık olarak 80 ile 140 gün arasında olgunluğa ulaşır. Yani nisan veya mayıs ayında ekmiş olduğunuz ayçiçeklerinizin hasadını ağustos sonu ve eylül başında yapabilirsiniz. Ayçiçeği yetiştirirken almanız gereken önlemler içinse imlecinizi aşağıya kaydırmanız yeterli.

Ayçiçeği yetiştirirken dikkat edilmesi gerekenler

Birçok tarım ürününde olduğu gibi ayçiçeği yetiştirirken de dikkat edilmesi gereken birtakım hususlar var. Bunları kısaca şu şekilde açıklayabiliriz:

Yönlerine güneşe dönmelerinin bir sebebi var!

Ayçiçeği deyim yerindeyse Güneş ışığına bayılır. Güzel Güneş gören bir bahçeniz var ise ayçiçekleriniz burada oldukça mutlu olacaktır. Öyle ki büyürlerken Güneş neredeyse yönlerini oraya döneceklerdir. Bu durum için birçok hikâye anlatılmış, çeşitli rivayetlerde bulunulmuş olsa da işin özü bitkilerde büyümeye yardımcı olan bir hormondur. Bu hormon ayçiçeğinin Güneş görmeyen yüzeylerinde diğer alanlara göre daha çok birikir. Ayçiçekleri de bu sebeple Güneş’i takip ederek büyümelerini dengelemeye çalışır. Sonunda güzel çiçekler açıp ağırlaştıklarında ise yönlerini tamamen doğuya dönerler ve hasat edilene kadar sabit kalırlar.

Rüzgâra olabildiğince dikkat edin

Sağlam kökleri, gövdesi ve yapraklarıyla ayçiçekleri rüzgâra karşı dirençlidir. Ancak yine de rüzgâra olabildiğince az maruz kalmaları gerekir. Bahçenizin kenarlarına çit yapmak, iklim koşullarını göz önünde bulundurarak ekim gerçekleştirmek işinize yarayacaktır.

Rahat bir toprak ayçiçeği için her şeydir

Yazımızda daha önce verdiğimiz bilgide ayçiçeklerinin her türlü toprak türünde yetişebileceğini söylemiştik. Her ne kadar doğru bir bilgi olsa da farklı toprak tiplerinin ayçiçeğinin kalitesi üzerinde etkileri var. Uzun kökleri olan ve topraktan en fazla beslenen bitkilerden biri olması dolayısıyla toprak ne kadar gevşek olursa ayçiçeği de o kadar rahat eder. Köklerini daha derine salma imkânı bulur, iyi beslenir ve bu sayede daha verimli olur. 

Sadece biz değil kuşlar da ayçiçeklerine hayran

Baş kısmının orta bölgesinde yetişen çekirdekler sadece bizim için değil kuşlar için de leziz birer öğün. Üstelik onlar için son derece faydalı da. Fakat tatlı mı tatlı olan bu durum tohumlarınızdan alacağınız verimi düşürebilir. Dilerseniz küçük misafirlerinizin ziyaret sayısını daha aza indirmek için korkuluk ve benzeri yöntemleri kullanabilirsiniz. 

Ayçiçeğinin armağanı: Ay çekirdeği

Bin bir emekle yetiştirilen ayçiçeği, gövdesinden başına kadar nimetlerle doludur. Sıcak veya soğuk içeceklerimizin yanına, film keyfimize, sohbetlerimize eşlik eden ay çekirdeği de bu nimetlerden biridir. Yapısında bulunan E vitamini, B vitamini ve mineraller ile vücudumuza sayısız faydası vardır. Örneğin kalp sağlığımızı güçlendirir, yorgunluk halinin üzerimizden atılmasına yardımcı olur, kas kütlesi artışına katkıda bulunur ve vücudumuzu dış etkenlere karşı korur. Siz de ay çekirdeğinin faydalarından en güzel şekilde yararlanmak istiyorsanız Tadım Kavrulmuş Ay Çekirdeği ile gününüzü daha keyifli hale getirebilirsiniz! 😊