Antep Fıstığı Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

Yeşiliyle görenleri büyüleyen Antep fıstığı, sakız ağacıgiller familyasına ait olan fıstık ağacının meyvesidir. Yiyecek sektöründe kendine geniş çapta yer edinen Antep fıstığı en çok kuruyemiş olarak tüketilir ve tatlı yapımlarında da kullanılır. Adı yöreden yöreye değişiklik gösterir mesela bazı kesimlerde ‘Şam fıstığı’ olarak da adlandırılır. Hem sıcak hem soğuk içeceklerin yanına çok yakışan bu kuruyemişe eminiz ki siz de hayransınızdır. O halde hep beraber Antep fıstığını biraz daha yakından tanımaya ne dersiniz? Haydi gelin ‘yeşil altın’ olarak bilinen bu kuruyemiş nerelerde, nasıl yetişiyor; faydaları ve besin değerleri neler inceleyelim.

Antep fıstığı nasıl yetişir?

Antep fıstığının yetiştirilme tarihi MÖ 6750’lere kadar dayanır. Anavatanının ise Orta Doğu ve Orta Asya olduğu düşünülür. Orijinal adı ‘pistacia’dır, Türkiye’de ise ‘Antep fıstığı’ olarak bilinir. Ülkemizde bu adla bilinmesinin nedeni ise Türkiye’deki ilk yetiştiriciliğin Gaziantep ilimizde başlamış olmasıdır. Sizin anlayacağınız Gaziantep ve Antep fıstığı arasında büyük bir bağ var. Gelelim ‘nasıl yetiştiriliyor?’ sorusunu cevaplamaya.

Antep fıstığının ağacı sıcağı seven hatta hafif kuraklıktan hoşlanan bir yapıya sahiptir. Toprak yapısının kumlu ve kireçli olmasını sever. Bu sebeple de hem Akdeniz ikliminde hem de çöl ikliminde en güzel meyvelerini verir. Dayanıklı yapısıyla aşırı yağış ve don olaylarından etkilenmeyen ağaç, bu özelliği sayesinde birçok yerde yetiştirilebilir. Uygun koşullar sağlandığında Antep fıstığı ağacı yetiştiriciler için oldukça verimlidir. Fakat unutmamak gerekir ki Antep fıstığı her şeyden önce sabır isteyen bir ağaçtır. Tohumdan yetiştirilmeye başlandığında bazen hiç meyve vermeyebilir. Dikimi yapılan tohumu minimum 4 yıl yetiştirdikten sonra aşılama işlemine başlanır. Aşılamadan sonra meyve verme süresi de 1 ila 5 yıl arasındadır. Yani bu ağacı tohumdan yetiştirmek istiyorsanız 8-10 yıllık bir süreci göze almalısınız. Yeşil altın yetiştiriciliği yapmak için dişi ve erkek ağaç yöntemini de deneyebilirsiniz. Bu noktada erkek ağaçlar tozlayıcı görevi üstlenirler.

Başarılı bir şekilde tohumdan ya da ağaç yöntemiyle yetişmiş olan Antep fıstığı ağaçları nisan-mayıs aylarında çiçek açmaya başlarlar. Eylül ile ekim aylarında ise yavaş yavaş meyveler olgunlaşmaya başlar. Ham fıstıklarda gördüğümüz göz alıcı kırmızı kabuk bu dönemlerde oluşur. Dış kabuğu kırmızı rengini almış, hafiften çatlamaya başlamış olan bu Antep fıstığına ‘ben dane’ de denir. Ağaçlarda salkım salkım olgunlaşan fıstık yine eylül ve ekim ayı içerisinde erken ve geç hasatlar da dâhil olacak şekilde toplanır. Hasadın erken yapılması genelde önceden olgunlaşıp yere düşen Antep fıstıklarının toplanmasını kapsarken; geç hasat, kullanım amacına yönelik olarak yapılır. Örneğin baklava ve benzeri tatlı yapımlarında kullanılacak olan Antep fıstıkları erken dönemde toplanır. Bunun en büyük nedeni ise olgunluğa tam erişmemiş Antep fıstığının renginin daha yeşil ve kendine has bir lezzetinin olmasıdır.

Dünyada Antep fıstığı üreticiliğinde ise İran başı çeker. Hatta Antep fıstığının bir türü ‘İran fıstığı’ olarak adlandırılır. İran’dan hemen sonra ABD bayrağı devralır ve dünyada tüketilen Antep fıstığının yüzde 20’sini temin eder. Üçüncü sırada ise Türkiye yer alır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yoğun olmakla beraber Gaziantep, Şanlıurfa, Siirt, Kars, Van gibi şehirlerimiz yetiştiricilikte büyük rol üstlenir.

Yeşilin en güzel hali: Antep fıstığı besin değeri ve faydaları

Tatlıları, yemekleri ve sohbetleri süsleyen yeşil altın sizi sadece görünüşüyle değil zengin içeriğiyle de büyüleyecek!

100 gram kavrulmuş Antep fıstığının besin değeri:

Protein: 20,1

Yağ: 42,2 

Doymuş Yağ: 6,1

Karbonhidrat: 21,6 

Enerji: 568

Kabuklu kuruyemişlerde günlük tüketim miktarı uzmanlar tarafından 30 gram olarak kabul edilmiştir. Bu değerleri göz önünde bulundurduğumuzda günde bir porsiyon Antep fıstığı tüketmek oldukça besleyici olacaktır.

Antep fıstığının mucizevi faydaları

  • Yeşil altın yapısı gereği lif ve sağlıklı yağ deposudur. Doymuş yağların doymamış yağlar ile yer değiştirmesinde yardımcı bir besindir, böylece normal kan kolesterol düzeyinin korunmasına katkıda bulunur. Bol lif içeriğiyle ise uzun süre tokluk hissi yaratır. Lifler, bağırsak florasını düzenleyerek yaşanabilecek rahatsızlıkların da önüne geçer.
  • Potasyum ve demir açısından zengindir. Kas ve kemik gelişimi desteklenirken kan basıncı dengelenir. Demir sayesinde yorgunluk, halsizlik gibi şikayetler giderilir.
  • Yüksek protein ve düşük kalori barındırır. Bu da Antep fıstığını eşsiz kılan özelliklerden birisidir.
  • Yapısında bulunan antioksidanlar sayesinde her türlü hastalıkla mücadele ederken bağışıklık sisteminin güçlenmesine de yardımcı olur. Bunların yanı sıra kalp ve göz sağlığında azımsanamayacak kadar önemli rol oynar.

Yeşilin en lezzetli hali Antep fıstığı hakkında merak konusu olan sorulara hep beraber yanıt aradık. Hayatınızdaki her güzel anda yanınızda olan Tadım ailesinin biricik üyelerinden Tadım Kavrulmuş Antep Fıstığı da dizi-film keyfinize, dostlarla yapılan sıcacık muhabbetlerinize en güzel eşlikçi olacaktır.